BCCPAM000522-3-10000000000000

570 CONGRESO R. GIONAL beko asafebide, ezin ikusi, befitxukeri, gofoto negargafitan. Lengo gizonen itza agerkaiak bezin indaftsua izaten zan, oraiko agerkaiak befiz. eta oietan jafitako izen-izengafiak, lasafasunik ematen ez du e. ' Batean Rusian, Alemanian, Inglatefan eta abaf naspila dagoala entzungo dezute; bestean, langileak an-emen lanegin nai ez dutela, edo ematen zaiena ba- fio geiago irabazi nai dutela; orain, Erege bat il dutela, edo goieneko mailetakq Agintariren bati eraso diotela, il egin ezpadute ere.... £Txinpartak tokietan-tokie- fan? Bafengo suak aferatzen dituala ezin ukatu. Bost uftean guda bizia ikusi ezkero orain gelditu dala esaten degu.... jBai zera! Ezta itzali, ez, bafengo sua; oraindik badirau, ondonairik ez dago, Jaungoikoak eskatzen duan alkafenga- nako maitetasuna ifiondik ere agiri ez, pake itxura uts-utsa, besterik ez. Nai ta nai ez aitortu egin beaf. Gure efi ta efidietan ori bera ikusten da, Alkartasune- tan, etxe ta aideetan, mirabe ta nagusi-etxekoandreak alkafentzat, toki guztietan afokeri, ezin ikusi, gofoto ikaragafiak. Nagusi-langile gauzetan beste ainbeste gertatzen da. Besteak bafio zerbait geiago dakitenak, euskaldunok sasi-/efrau esaten diegun oiek, langile gizarajoai burua berotzen diete, ta batean gauza bat bestean beste bat, beti gauza befiak eskatzen aritzen dira, ta ematen ezpazaizkie lanik egingo ez dutela ta kito esaten due, baita gelditu ere; fa ematen etzaienean ezezik, eskatzen dutena iritxi ta ere bai. Ofela befitsu-biufi oiek nagusi-langileak menderatzen dituzte, ta berak nai dutena bakafik egiten da. Ondasunak ez galtzeko nagusiak lantegia idikitzen ba- dute, zernai egingo dietela esaten diete, ta egiten ere bai; lenbizi bildufa eman, 3 gero beren puskak efe edo bestela ondatu, batzuetan il ere bai. Langile gizarajo- ak, goseak ez iltzeko ta beren umetxoak bear dutena irabazteko lan egin nai iza- ten dute, bafian ezin, beste oiek agintzen dutena egin egin bear, lanerako biderik ez, afo oien mendean kuzkufturikan egon bear, alperkerian, beste ogibiderik ez dute-ta. Lan egin beaf danean, berandu etofiko dira, besteai traba egin, bear ba- da besteak egindakoa ufatu, edo beintzat goiberatu. Gauzai begiratzeko daude- nak zer edo zer esaten badiete, edo agintariak au edo ura erabakitzen badute, edo Lege-gizonak lantegiko jabeari argitasuna ematen badiote onek eskatu dio- lako, nagusiak bat edo bat bitartekotzat artzen badute.... itz batez, besteai nole- rebait lagunizen bazaie, ori egiten duanaren etxe-ondasunak erantzun bearko dute, ta askotan biziak berak ere bai; ez gutxiago. ¢Zer da au? Beafa? geiago irabazteko gogoa? erosoago bizi naia? etorki- zunari begiratzea? Ez, ez, alakorikan ez dago; gofotoa, ezin-ikusia, ezin-erama- na, pozoia... auetxek bai: itz gutxiagotan, Jaungoikoz beterikan egon bear luteken kristauen biotzak ala ez egotea, ta beragatikan alkafenganako ondonai eta mai- tetasunik ez izatea; guztien sustraia au da. Au entzundakoan bat edo batek esango du: Prale au nagusien aldekoa ' da, langileak zapaldu nai ditu.... Bafia nik erantzungo diot: Eztet uste; orain da- tofena gogoan artu, fa gero esango dirazu, nagusiak ere izugafiak egiten dituz- tela badakit eta... Auek askotan gogofak izaten dira, biotzik ez dutela dirudi, maistafak ezin bizirik eukitzen dituzte, auen izerdiaz aberastutzen dira, berak erosoago egoteko ta alperkeri edo gaiztakerietan duten guztia ondatzeko maistaf gizarajoai al du- tena kenizen diete, ufteko aundiak jafi-ta. Auek beartasunean nagusiari ordaine- an zerbait eskatzen badiote, onek euneko aundia kentzen die, ta irabazi nai zuten puska nagusiarenizat gelditzen da, berak beti itorik geratzen dirala. Ta etxeak gnolakoak dira? Kristauak egoteko erakoak ez, askotan beintzat. Txikiak berez edo aundi-baldafak, zataf-zatafak; bafengo ofmak ere zuloz bete-